Ngành công nghiệp tiền điện tử đã đi một chặng đường dài nhiều năm qua. Đầu năm 2017, rất ít người tiếp xúc với tiền điện tử. Nhưng chỉ trong một thời gian ngắn, đến cuối năm 2017. Mọi thứ đã thay đổi khi mà người ta chứng kiến màn tăng trưởng ấn tượng của thị trường. Kể từ nó, tiền điện tử trở thành xu hướng chủ đạo. Và cùng với xu hướng đó, một loạt các công cụ đầu tư tiền điện tử mới ra đời. Trong đó, bao gồm các công cụ giao dịch phái sinh tiền điện tử.

Trong thời kỳ đỉnh cao của sự bùng nổ, hai trong số các sàn giao dịch tài chính lớn nhất thế giới đã tung sản phẩm tài chính “hợp đồng tương lai” cho Bitcoin. Và điều đó mở đường cho những sản phẩm khác theo sau. Ngày nay, hầu hết các sàn giao dịch tiền điện tử hàng đầu trong thị trường đều cung cấp cho trader các công cụ phái sinh. Bài viết này sẽ xem xét kỹ hơn và đề xuất những sàn giao dịch phái sinh crypto uy tín nhất.

Theo Nasdaq, năm 2019 đã chứng kiến một số sàn giao dịch phái sinh tiền điện tử mới ra đời. Và các sàn này bước vào cuộc đua tranh giành thị phần. Trích dẫn một báo cáo của TokenInsight, đã cho rằng năm 2020 sẽ còn nhiều kỳ vọng lớn hơn đối với lĩnh vực phái sinh tiền điện tử. Họ dự đoán thị trường phái sinh vượt trội hơn thị trường mua bán coin truyền thống (spot trading) đến 100%.

Trong bài viết này:

Nguồn ảnh: Investopedia.com

Giao dịch phái sinh tiền điện tử là gì?

Phái sinh về cơ bản là một hợp đồng mà giá trị của nó đến từ sự thể hiện giá trị của một hoặc nhiều tài sản làm cơ sở khác. Trong trường hợp này, tài sản cơ sở là Bitcoin hoặc các đồng tiền điện tử trong thị trường. Các công cụ phái sinh như vậy cung cấp cho các nhà đầu tư tiền điện tử tiếp cận với thị trường mà không cần thực hiện các giao dịch trực tiếp trên các đồng tiền điện tử này.

Các hợp đồng phái sinh như thế được chia thành ba loại chính. Mặc dù cũng có nhiều lựa chọn khác nhau với chúng.

  1. Futures (Hợp đồng tương lai)
  2. Options (Hợp đồng quyền chọn)
  3. Swaps (Hợp đồng hoán đổi)

Hợp đồng tương lai tiền điện tử

Hợp đồng tương lai về cơ bản là thỏa thuận bán một thứ gì đó vào một ngày nhất định trong tương lai với mức giá đã được quyết định trong hiện tại. Trong trường hợp của Bitcoin và các tái sản tiền điện tử, hợp đồng tương lai được niêm yết trên một sàn giao dịch (và sàn giao dịch đó được xem) như một trung gian.

Hợp đồng đã quyết định trước về quy mô và thời hạn. Hai sàn giao dịch đầu tiên cung cấp loại hình hợp đồng tương lai cho giá Bitcoin là Chicago Board Options Exchange (CBOE), và Chicago Mercantile Exchange (CME), vào tháng 12 năm 2017. Hiện tại, các sàn này dẫn đầu thị trường về hợp đồng tương lai của Bitcoin.

Tất cả các hợp đồng tương lai đều có ngày hết hạn. Đây là thời điểm mà người mua và người bán phải thực hiện thanh toán các vị thế của họ đúng như đã thỏa thuận trong hợp đồng.

Quyền chọn tiền điện tử

Hợp đồng Quyền chọn cũng tương tự như hợp đồng tương lai. Nhưng thay vì có nghĩa vụ phải bán vào một thời điểm nhất định, thì hợp đồng quyền chọn cung cấp lựa chọn không phải thực hiện. Chỉ có một bên bị ràng buộc bởi hợp đồng. Nghĩa là người bán hoặc sàn giao dịch có nghĩa vụ giao tài sản tiền điện tử nếu như người mua chọn thực hiện quyền mua của họ.

Quyền chọn được phân loại thành quyền chọn bán (gọi là “put”) và quyền chọn mua (gọi là “call”). Quyền chọn mua sẽ trao quyền cho người mua, nhưng không phải nghĩa vụ, mua tài sản vào một ngày sau đó với một mức giá nhất định. Trong khi quyền chọn bán trao quyền bán vào một ngày sau đó với mức giá cụ thể.

Hợp đồng không kỳ hạn

Hợp đồng không kỳ hạn hơi phức tạp hơn chút xíu. Như cái tên gọi, về cơ bản nó là hợp đồng tương lai không thời hạn hoặc không có thời hạn thanh toán. Dạng hợp đồng này được thiết kế giống như giá giao dịch ngay (spot trading). Nhưng có một số ưu điểm nổi trội hơn.

Loại hợp đồng này có khả năng kết hợp sử dụng đòn bẩy dễ dàng. Việc bán khống (short) cũng được thực hiện dễ dàng hơn, và tính thanh khoản đối với hợp đồng không kỳ hạn này cũng thường cao hơn. Tuy nhiên, những hợp đồng có đòn bẩy trong thị trường tiền điện tử thì có rủi ro cực kỳ cao. Vì chỉ cần những thay đổi nhỏ của giá trị trường cũng có thể nhanh chóng dẫn đến việc bị thanh lý.

Thị trường hợp đồng không kỳ hạn được duy trì giá trị bằng việc yêu cầu các nhà giao dịch phải nắm giữ đủ tài sản cơ bản để bảo đảm các lệnh của họ. Các tài sản như Bitcoin không được mua thực tế bằng các hợp đồng này, nhưng phải được giữ lại để trang trải trong trường hợp bị thanh lý.

Hợp đồng chênh lệch (CFD)

Cũng có những hình thức phái sinh tiền điện tử khác, như là hợp đồng chênh lệch (CFD). Có những loại hợp đồng phái sinh được thanh toán bằng tiền mặt. Trong đó, các bên cố đảm bảo lợi nhuận hoặc tránh thua lỗ bằng cách đồng ý giao dịch chênh lệch giá giữa thời điểm bắt đầu và thời điểm kết thúc hợp đồng CFD.

Phí Taker và Maker

Nguồn ảnh: Cmegroup.com

Để giao dịch các hợp đồng phái sinh, hầu hết các sàn giao dịch sẽ tính phí taker và maker. Hai từ ngữ này được hiểu như sau. Khi giao dịch diễn ra, thường là giữa hai bên. Người tạo lệnh (gọi là “market maker”) là người cung cấp thanh khoản cho thị trường bằng cách đặt lệnh (limit order) trên sổ lệnh (order book) trước khi giao dịch. Chính vì điều đó, nên “maker” sẽ thường chịu phí thấp hơn.

Còn “taker” là người sẽ “lấy” thanh khoản đó bằng cách khớp lệnh, nghĩa là mua hoặc bán bằng chính những lệnh đã được đặt sẵn trên sổ lệnh. Họ chịu một khoản phí cao hơn một chút.

Mô hình taker-maker này kích thích tính thanh khoản bằng cách thưởng cho các maker một khoản chiết khấu nhỏ. Điều đó khiến mức chênh lệnh (spread) giữa giá đặt bán và giá chào mua trở nên chặt chẽ hơn. Và nó sẽ khuyến khích các maker trả giá lẫn nhau cao hơn. Còn khoản phí cao hơn mà các taker phải trả sẽ được bù đắp bởi một mức giá tốt hơn nhờ mức chênh lệch chặt chẽ đã tạo ra.

Trong giao dịch phái sinh, các sàn giao dịch thường tính phí maker và taker để khuyến khích thanh khoản và bù đắp những hành vi không mong muốn.

Giao dịch ký quỹ (margin trading)

Giao dịch ký quỹ đề cập việc sử dụng đòn bẩy do sàn giao dịch cung cấp. Nói đơn giản, đòn bẩy là một khoản vay được cung cấp cho nhà đầu tư trade coin thông qua một sàn giao dịch đang kiểm soát tài khoản. Hiện tại, BitMEX và Binance là hai trong những sàn cung cấp giao dịch ký quỹ với đòn bẩy lên đến 125 lần. Với con số này, vị thế giao dịch sẽ tăng lên rất đáng kể. Dĩ nhiên, điều đó cũng có nghĩa khả năng “lỗ” đậm cũng tăng theo. Và đừng quên, “nhà cái” vẫn thường thắng!

Những sàn giao dịch phái sinh crypto tốt nhất

Để bạn có thể thu hẹp được những lựa chọn của mình. Chúng tôi xin đề xuất danh sách những sàn giao dịch phái sinh crypto tốt nhất nha sau.

Giao dịch phái sinh sàn BitMEX

BitMEX là một trong những sàn giao dịch tiền điện tử phổ biến nhất thế giưới. Và cũng sàn hỗ trợ giao dịch phái sinh có tiếng trong thị trường, đặc biệt sàn cung cấp đòn bẩy khá lớn. Sàn hỗ trợ một loạt các sản phẩm phái sinh cho một số tài sản tiền điện tử khác nhau, với các mức đòn bẩy khác nhau tương ứng.

Đối với hợp đồng tương lai truyền thống, có các hợp đồng cho Bitcoin, Ethereum, Bitcoin Cash, Litecoin, XRP, EOS, Cardano và TRON. Với Bitcoin, sàn cho phép sử dụng đòn bẩy khá cao, lên đến 100 lần. Những đồng tiền còn lại đến 20 lần, và LTC thì lên đến 33 lần. BitMEX tính phí 0,05% cho maker và 0,25% cho taker.

Ngoài ra, sàn còn cung cấp dạng hợp đồng không kỳ hạn (perpetual swap) cho các đồng tiền Bitcoin, Ethereum, và XRP. Trong đó, BTC được sử dụng đòn bẩy đến 100 lần, và các đồng còn lại đến 50 lần. Theo như thông tin được sàn cung cấp, đối với các hợp đồng không kỳ hạn (perpetual contracts), funding rate sẽ tùy vào lượng chênh lệch giữa long và short, đồng thời diễn ra vào các thời điểm rời rạc.

Sàn giao dịch này gần đây cũng tung ra một dạng gọi là Quanto Futures Contracts (hợp đồng tương lai Quanto) dành cho Ethereum. Các hợp đồng dạng này sẽ cố định hệ số nhân với Bitcoin bất kể giá ETH tính bằng đô la có là bao nhiêu. Điều này cho phép trader có thể long hoặc short cặp ETH/USD mà không cần phải giữ ETH hoặc USD.

BitMEX cho phép giao dịch với đòn bẩy cao, cũng đi kèm với rủi ro cao và lệnh dễ bị thanh lý do sự biến động mạnh liên tục của thị trường. Trên nền tảng cũng có những cảnh báo rủi ro về một mức “đòn bẩy đủ để duy trì” sao cho các hợp đồng có đủ tiền điện tử để bù đắp thua lỗ.

Giao dịch phái sinh sàn Binance

Binance là công ty hàng đầu trong thị trường Crypto. Binance cũng nhanh chóng tung ra một loạt các sản phẩm giao dịch phái sinh tiền điện tử. Để đáp ứng nhu cầu mạnh mẽ về hợp đồng tương lai và các dạng khác. Họ cũng đã mở rộng các dịch vụ của mình. Theo như báo cáo tổng quan thị trường 2019, hợp đồng tương lai của Binance đã xử lý hơn 300.000 BTC mỗi ngày.

Nền tảng giao dịch hợp đồng tương lai trên Binance ra mắt vào tháng 9/2019. Họ đã mở rộng chỉ từ ba hợp đồng ban đầu sang phái sinh rộng khắp các loại tiền điện tử.

Hiện tại, Binance cũng cung cấp các hợp đồng không kỳ hạn (perpetual contracts) trên 24 loại tiền điện tử khác nhau. Bao gồm những đồng tiền điện tử có vốn hóa cao cho đến những đồng tiền ít người biết đến hơn như ONT, BAT, QTUM và IOST.

Sàn giao dịch này cũng lưu ý rằng: các hợp đồng không kỳ hạn và các hợp đồng tương lai trên Binance sẽ tương tự như các cặp giao dịch trong thị trường giao ngay (spot trading). Chúng được định giá và thanh toán theo cùng một cách.

Mức đòn bẩy cao nhất đối với những hợp đồng Bitcoin là 125 lần. Trong khi đó các hợp đồng đối vối những đồng tiền điện tử còn lại sẽ có mức đòn bẩy 50 lần đến 75 lần. Có giới hạn số lượng hợp đồng tối thiểu và tối đa cho mỗi tài sản. Và chúng cũng phải chịu tỷ lệ ký quỹ (margin rates) và các phí thanh lý (liquidation fees). Các khoản tiền dùng để ký quỹ ban đầu sẽ được tính bằng mức đòn bẩy mà trader quyết định sử dụng. Và tài khoản cũng phải có số dư phù hợp để đảm bảo việc thanh lý.

Binance cung cấp chính sách Bonus và phần thưởng giới thiệu khi bạn giới thiệu người tham gia phái sinh mới cho sàn.

Giao dịch phái sinh Bitcoin sàn Huobi

Houbi là một “người chơi mới” tham gia lĩnh vực phái sinh về sau này. Họ đã cho ra mắt thương hiệu Houbi Futures vào tháng 5 năm 2020. Trong cuộc chạy đua cố gắng mở rộng thị phần của mình, và cạnh tranh với những tên tuổi lớn khác trong ngành. Gần đây, họ đã mở rộng phạm vi cho các sản phẩm phái sinh.

Sàn Houbi có trụ sở chính tại Singapore. Sàn giao dịch tiền điện tử này cung cấp các sản phẩm phái sinh hợp đồng tương lai cho Bitcoin, Ethereum, Bitcoin Cash, Bitcoin SV, EOS, Litecoin, XRP, Ethereum Classic và Tron. Các hợp đồng này có nhiều dạng khác nhau, theo tuần, theo hai tuần, theo quý và hợp đồng không kỳ hạn. Hợp đồng tương lai BTC được tận dụng tối đa mức đòn bẩy 125 lần. Hợp đồng tương lai với các đồng tiền điện tử còn lại sẽ có giới hạn đòn bẩy 20 lần đến 75 lần.

Sàn Houbi cũng cung cấp một số giao dịch hoán đổi cho các đồng tiền như Chainlink, Cardano, Dash, và Zcash. Ngoài việc tái thiết thương hiệu của mình nhắm đến hợp đồng tương lai, Houbi cũng ra mắt dịch vụ cho vay tiền điện tử có tên là C2C vào tháng 5 năm 2020.

Giao dịch phái sinh Bitcoin sàn OKEx

Sàn OKEx có trụ sở ở HongKong. Là một sàn giao dịch lớn khác theo đuổi các sản phẩm giao dịch phái sinh, trong nỗ lực theo kịp các đối thủ khác trong thị trường. Theo một báo cáo của CryptoCompare gần đây, OKEx thậm chí đã vượt qua Houbi về khối lượng giao dịch phái sinh. Với con số khối lượng lên đến 160 tỷ đô la.

Chart from Cryptocompare.com

OKEx cung cấp cả ba loại hợp đồng phái sinh khác nhau: tương lai, quyền chọn, và hoán đổi. Sàn cũng hỗ trợ giao dịch ký quỹ tiền điện tử và hợp đồng tương lai ký quỹ Tether. Có những thời hạn khác nhau như theo tuần, hai tuần, quý và hai quý. Sàn cung cấp hợp đồng tương lai dành cho các tài sản tiền điện tử như: Bitcoin, Ethereum, XRP, Litecoin, EOS, Ethereum Classic, Bitcoin Cash, BSV và Tron. Chín loại tiền này cũng bao gồm trong các hợp đồng tương lai ký quỹ Tether.

Hợp đồng quyền chọn chỉ có sẵn cho Bitcoin. Nhưng sàn có các hợp đồng hoán đổi không kỳ hạn. Dành cho mười bốn loại Altcoin bao gồm: Cardano, Stellar, Monero, Dash, Link, NEO, IOTA và Zcash. OKEx là một trong những lựa chọn hợp đồng tương lai dành cho Altcoin lớn nhất trong thị trường hiện nay.

Những sàn giao dịch hợp đồng tương lai Bitcoin khác

Cũng có một số sàn giao dịch khác cung cấp các sản phẩm phái sinh tiền điện tử. Và một số sàn thậm chí chỉ chuyên về các sản phẩm dạng này.

Deribit

Deribit được thành lập năm 2016 tại Châu Âu. Và là một trong những sàn giao dịch đầu tiên cung cấp các hợp đồng tương laii, hợp đồng quyền chọn cho Bitcoin. Các hợp đồng tương lai mệnh giá BTC/USD trên Deribit được thanh toán bằng tiền mặt thay vì thanh toán bằng Bitcoin thực.

Sàn Deribit cung cấp hợp đồng tương lai cho Bitcoin và Ethereum. Với thời hạn theo hằng quý và khối lượng tối thiểu từ 100 đến 200 đô la. (200 đô la với Bitcoin và 100 đô la với Ethereum). Ngoài ra, sàn cũng cung cấp các hợp đồng quyền chọn và hoán đổi dành cho BTC và ETH. Các hợp đồng này được hỗ trợ bằng đòn bẩy và được thanh toán bằng tiền mặt. Phí giao dịch cũng hợp lý so với mặt bằng chung. Việc rút tiền được xử lý nhanh chóng thông qua ví nóng.

Về tính thanh khoản, Deribit chỉ là một “con cá nhỏ” nếu so với BitMEX. Khối lượng của BitMEX gấp khoảng 50 lần.

FTX

FTX là một sàn giao dịch phái sinh tiền điện tử khác. Chuyên cung cấp các hợp đồng phái sinh có đòn bẩy cho một số tài sản tiền điện tử. Sàn có khối lượng tương đối nhỏ hơn so với các đối thủ khác. Với khối lượng trung bình khoảng 50 triệu đô la. Tuy nhiên, sàn cung cấp những chỉ số có thể giao dịch được như “Altcoin Index”. Và các giao dịch tokens cho hơn 45 loại tiền điện tử khác nhau.

Với hợp đồng tương lai đòn bẩy, hợp đồng quyền chọn, hợp đồng hoán đổi. Có sẵn cho nhiều loại token khác nhau. FTX đưa cho người dùng khá nhiều lựa chọn. Nhưng tính thanh khoản của sàn không cao. Và yêu cầu xác nhận danh tính, cũng như tuân thủ KYC.

Những sàn giao dịch phái sinh khác

Bên cạnh những sàn giao dịch phái sinh crypto tốt nhất, mà chúng tôi đã đề cập trên đây. Trên thị trường vẫn còn có nhiều sàn giao dịch phái sinh khác nhỏ hơn. Có thể kể đến như là: Bybit, PrimeXBT, bitForex và bitZ. Cũng có những sàn giao dịch truyền thống lâu đời hơn và cung cấp thêm hợp đồng tương lai. Như là Kraken, Bithumb và Bitfinex. Mặc dù vậy, khối lượng giao dịch của họ thấp hơn nhiều so với những tên tuổi đã liệt kê trên đây.

Ngoài ra, còn có những tổ chức khổng lồ tham gia cuộc chơi. Như Chicago Board Options Exchange (CBOE), Chicago Mercantile Exchange (CME) và Intercontinental Exchange’s Bakkt. Nhưng những cái tên này có xu hướng phù hợp với những đầu tư tổ chức. Hơn là dành cho những nhà đầu tư trade coin cá nhân nhỏ lẻ. CME – Một công ty dẫn đầu thị trường hiện tại trong lĩnh vực hợp đồng tương lai. Đã phát triển lớn đến mức, ngày hết hạn hợp đồng của CME. Có thể khiến ảnh hưởng giá Bitcoin toàn thị trường.

Trên Coingecko.com. Bạn có thể thấy một danh sách dài các sàn giao dịch phái sinh crypto tốt nhất và phổ biến. Và website này còn hiển thị khối lượng giữa chúng. Để bạn có thể so sánh và lựa chọn. Bạn sẽ nhận ra. BitMEX, Binance, Huobi và OKEx rõ ràng là những người chơi thống trị trong lĩnh vực này tại thời điểm viết bài.

Kết luận

Lĩnh vực phái sinh tiền điện tử vẫn đang mở rộng rất nhanh. Số lượng sản phẩm và những hợp đồng mới liên tục xuất hiện. Hợp đồng tương lai cho phép nhiều người tiếp xúc với tiền điện tử mà không cần phải mua và lưu trữ chúng. Như vậy, nó cũng phù hợp hơn với những nhà giao dịch truyền thống. Trong khi họ đã quen với việc giao dịch các tài sản không phải tiền điện tử.

Những sàn giao dịch phái sinh crypto tốt nhất sẽ là những sàn có tính chất sau:

  • Khối lượng giao dịch lớn
  • Tồn tại lâu năm trong thị trường
  • Cung cấp đa dạng các sản phẩm phái sinh

Khi thị trường càng phát triển, sẽ kéo theo nhiều cách thức mới để giao dịch hơn. Như là mọi người có thể giao dịch giao ngay chỉ bằng ứng dụng trên điện thoại di động. Cùng với đó, các hợp đồng phái sinh sẽ nhanh chóng bắt kịp. Và thậm chí có thể vượt xa về khối lượng trong nhiều năm tới.